Məzar transferi

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin arxasında – “erməni qəbirstanlığı”nda fəhlələr işləyirdi. Nərimanov rayonu Mənzil Kommunal Təsərrüfat Birliyinin işçiləri məzarlığın ətrafına dəmir hasar çəkirdilər. Bayırda da 7-8 tabut yığılmışdı. Qəbiristanlığın ortasında, təxminən 100 metrlik zolaqda artıq heç bir qəbir yox idi. Həmin ərazidə ancaq dağıdılmış başdaşılarının parçaları və içi plastik sok qabları ilə dolmuş 10-15 qəbir çuxuru var idi. Bir də 10 metr enliyində qumlu yol. Əvvəl yolun da, dağıntıların da altında qəbirlər olub. İndi... Bilinmir.

Qəbiristanlığın girişində yaşıl bir çadır var idi. Fəhlələr “icra hakimiyyətinin adamları orada oturub, bu işə onlar baxır” deyib bizi çadıra doğru yönəltdilər. Ora yaxınlaşıb jurnalist olduğumuzu və bizə İcra Hakimiyyətinin ( İH )nümayəndəsi lazım olduğunu bildirdik. Özünü İH-nin işçisi kimi təqdim edən şəxs qəbir sahiblərini bu çadırda qəbul etdiklərini dedi: “Yaxınlarının məzarları daşınacaq adamlar həmin qəbirləri göstərir, biz də həmin qəbirləri qazır, tabuta qoyur və Hövsandakı qəbiristanlığa, basdırmağa aparırıq. Burada 5 küçə olmalıdır. Qəbiristanlığın ərazisindən bir-biri ilə kəsişən 5 yol keçməlidir. Hələlik bu qədər yeri təmizləyirik. Bir azdan həmin yollar üçün daha böyük ərazi qəbirlərdən təmizlənəcək”. Bunları deyən şəxsdən adını və vəzifəsini soruşanda isə gülümsədi və özünü tanıtmaqdan imtina etdi.

Qəbiristanlığın bir tərəfində səs-küy qopdu. 25-30 gənc qəbiristanlığın müdiri Kamran Məmmədovla mübahisə edirdi. Səslər bir-birinə qarışmışdı: “Mən 5 qəbir qazmışam, Samir 3. Pulumun qalanını ver”, “Mənə imkan vermədilər qazmağa”, “Əfəl tapmamısan e, tez ol qazdığım qəbirlərin hamısının pulunu ver...” və başqa-başqa tələblər. Kamran Məmmədov hamısına pullarının çatacaqlarını vəd verib onlardan aralandı, bizə tərəf gəldi. Qəbiristanlıq müdiri bizə mübahisənin sənədləşdirmə işində bəzi adların səhv yazılmasına görə yarandığını bildirdi. Onun dediyinə görə hər bir fəhlə günə təxminən 20-30 manat alır. Həmin fəhlələrin çıxardıqları qəbirlər Hövsana aparılır”.

Öz atalarını ziyarətə gələn bacı-qardaş – Əli Qəmbərovla Gülarə Səfərova isə yaxınlarının məzarının köçürülməsinə qarşı olduqlarını dedilər. Gülarə Səfərova atalarının müsəlman olduğunu və dinə görə qəbir köçürməsinin yasaq olduğunu söylədi: “Dövlət də hamısını Hövsana köçürür. Ora çox uzaq olduğu üçün gərək mən öz pulumla təzədən başqa yaxın bir yerdə dəfn etdirim atamı” deyib kövrəlir, danışa bilmir...

Lara Mədətovanın həm atası, həm oğlu dəfn olunub burada. Onlar xristiandılar. Ancaq Lara Mədətova da öz yaxınlarının qəbirlərinin köçürülməsinə qarşıdır.

Orada olduğumuz iki saat ərzində cəmi iki ziyarətçi gördük. İkisi də köçdən narazı...