İgid əsgər, möhkəm dayan

Bakı-Cəlilabad-Bakı

                                                     VÜQAR BABA 

“Eh... su içmişəm, sok içmişəm, araq içmişəm, bir dəfə də and içim də... Mən heç qışqırmırdım axı. Qıraqdan baxırdılar deyə yalandan ağzımı açıb-yumurdum”. – And içmə mərasimindən başı yenicə ayrılmış əsgər belə dedi.

Mərasim Cəlilabad rayonu “N” saylı hərbi hissədə keçirilirdi. Səhər saat 8-də çalınan təntənəli marş tədbirə start verdi. Tribunada yüksək vəzifəlilər çıxışa başladı. Lakin onların səsindənsə daha çox kənarda övladlarını seyr edən valideyinlərin söhbəti aydın eşidilirdi:

-         A kişi hanı bizim uşaq, görə bilirsən?

-         Hardan görüm. Hamısı da eyni geyinib, bir-birinə oxşayırlar.

 Elə bil inkubator cücələridir...

Qeyd: Foto həmin andiçmədən deyil. "Google"dan köçürülüb.

Tribunadakı danışıq qurtarır. Əvvəlcədən qruplara ayrılmış əsgərlər hissə-hissə üzərinə bayraq və bir neçə avtomat qoyulmuş masalara yaxınlaşırlar. And içirlər Vətəni qorumağa. Tribunada söhbətlər gedir, səs isə eşidilmir. Bir müddətdən sonra əsgərlər əl çalırlar... Deməli danışıq bitmişdi...

Yeni əmr verilir. Marş çalınır, əsgərlər hərbi keçidə başlayırlar. Bir, iki... bir, iki... Komandirlərinin və valideyinlərinin qarşısında addımlayırlar. Övladı yanından keçəndə ana və ataların həyəcanı daha da artırdı: “Vay... buna bax yazıq bu bir aya nə təhər arıqlayıb. Yemək-zad vermirlər deyəsən bunlara. Üstlərinin kirindən də cinlər ürkür. Paltarlarını bir dəfə də yumayıblar...”

Əsgərlərin keçidi qurtarır. Hissənin kambriki valideyinlərə müraciət edir: “Bir aydır ki, bu uşaqlar mənim uşaqlarımdır, sizin yox. Bir aydır ki, onların qeydinə mən qalıram, siz yox. Onlardan dördü naxoşdur. Bunu siz etmisiz – siz valideyinlər. Yalandan mənim üstümə atmayın. Biz xəstələndirmişiksə niyə bəs 250 əsgərə heç nə olmayıb, buradadırlar. O dördünə siz qarpız-yemiş yedirtmisiz, ona görə. İndi iki-üç saatlığına onlar sizindir. Ancaq əlinizə nə keçdi yedirtməyin. Sonra bəlasını biz çəkirik”.

Əsgərlər hərbi hissənin həyətindən çıxmamaq şərti ilə azad idilər. Sanki qəfəsdən buraxmışdılar onları. Hamısı ailələr toplanan tərəfə qaçdılar. Səhnəni görməyə dəyərdi. Əyinlərindəki formalar bu bir ayda bəlkə də birinci dəfə idi ki, yuyulurdu. Göz yaşı ilə...

Sevinən, ağlayan, məsləhətləşən – hamısı bir-birinə qarışmışdı:

“Qaqa dərslərini yaxşı oxu, instituta gir. Buralara gəlmə. Əsgərlik bekar şeydi, zülm çəkirik”.

“Bala nə yaman arıqlamısan? Yemək-zad vermirlər?”

“Ağlama bacı, bir ilə gəlirəm”.

“Ata pul ver, məni buradan apar...”

Bunlar ailəsi ilə görüşənlərin söhbətləri idi. Bir kənarda yığışıb sakit duranlar da var idi. Kefsiz, halsız. Onların And içmə mərasiminə heç bir yaxını gəlməmişdi...

Təzə əsgərlər bizimlə də söhbət etdilər. Dediklərinə görə hamı yeni olduğundan öz həm rayonlusunu axtarır ki, yoldaşlıq etsin. Onlar bir-birini “zyöma” adlandırır. “zyömaları çox olanın isə sözü daha keçərli olur.

Həmsöhbətlərimdən biri artıq “vorzakon” da olub: “Burada sən sındırmasan, kim isə səni sındıracaq. Kim güclüdü, o “prav”dı. Mən həm özüm güclüyəm, həm də hissədə tanışım çoxdu”. Öz aralarında hamı onun dediyini eləməlidi. Yoxsa: “Komandirə deyənə də ağır söyüş qoyuruq. Anasını, bacısını söydürmək istəyən onsuz da kişi deyil. Ondansa mənim dediklərimi eləsinlər, başaları da ağrımasın. Bu gün də uşaqların çoxunun qohumları gəlib. Yəqin ata-anaları nə isə gətiriblər. Əsgərlər də bu axşam hər biri mənə 10 manat pul verəcəklər. Bu dey... bu da alacaqlarımın siyahası...” Əlindəki kağızda haradasa 30-40 ad var idi.

Başqa biri isə kambrikin son çıxışına iradını bildirdi: “Yalandan deyir 4 nəfər xəstədir, qalanı salamat. Yəqin o dördünün vəziyyəti çox ağırdı. Əsgərlərin yarısı qan ifraz edir ey...”

“Yox, mən elə şey görməmişəm. Biz olduğumuz yerdə pul-zad alan yoxdu. Heç bir başqa problem də yoxdur”. Vəziyyətindən şikayətçi olmayan da var idi.

Köhnə əsgərlərdən biri isə hərbi hissədə tez-tez baş verən hadisənin üstünü açdı. Sən demə bəzi əsgərlər qəsdən xəstələnirlər. Papaqlarını çıxarıb saatlarla günün altında gəzirlər. Günvurmadan pis hala düşən əsgər Lənkəran rayonundakı hərbi hospitala aparılır. Bir ay xəstəxanada qalır, 15 gün də evə məzuniyyət alır.

Əsgərlər hərbi hissənin həyətindən çıxmamaq şərti ilə valideyinləri ilə bir yerdə ola bilərdilər. Tək-tək hallarda ağaca rast gəlmək olan həyətdə. Avqustun əvvəlində. Biz isə istiyə çox dözə bilmədik. Şəhərə qayıtdıq. Əsgərlərdən biri bizi yola saldı: “Siz tezcə bezdiz, biz hələ bir ildən çox buradayıq...”